Bez kategorii

Zatrzymanie przez Policję – kiedy i o czym powinniśmy wiedzieć

Jednym z uprawnień Policji jest prawo: „zatrzymywania osób w trybie i przypadkach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw” (art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji). Przepisem precyzującym to zagadnienie jest art. 244 § 1 k.p.k., który stanowi, że: „Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspieszonym”. Inną podstawę zatrzymania wskazuje art. 40 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Dotyczy on doprowadzenia osób w stanie nietrzeźwości. Na kanwie ww. przepisu Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 marca 1992 r. stwierdził, że: „Osobie doprowadzonej na podstawie art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. Nr 35, poz. 230 z późn. zm.) do izby wytrzeźwień, społecznego zakładu służby zdrowia, a w razie braku izby wytrzeźwień do jednostki Policji nie przysługują uprawnienia przewidziane w kodeksie postępowania karnego dla osoby zatrzymanej”. Oznacza to więc, że w takim przypadku – pomimo faktycznego zatrzymania i doprowadzenia – jest to zatrzymanie profilaktyczne, które nie poddaje się jakiejkolwiek kontroli sądowej. Postulat de lege ferenda nasuwa się na myśl sam.

Przy czynności zatrzymania policjant obowiązany jest podać swój stopień, imię i nazwisko w sposób umożliwiający odnotowanie tych danych, a także podstawę prawną i przyczynę zatrzymania (§ 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu postępowania przy wykonywaniu niektórych uprawnień policjantów). Następnie w kolejności wykonuje czynności: 1) sprawdza, czy osoba zatrzymana posiada przy sobie broń lub inne niebezpieczne przedmioty mogące służyć do popełnienia przestępstwa lub wykroczenia albo przedmioty mogące stanowić dowody w postępowaniu lub podlegające przepadkowi, 2) jeśli ww. przedmioty taka osoba posiada – odbiera je, 3) legitymuje osobę zatrzymaną, 4) informuje o zatrzymaniu oraz uprzedza o obowiązku podporządkowania się wydawanym poleceniom, a także o możliwości użycia środków przymusu bezpośredniego w przypadku niepodporządkowania się wydanym poleceniom, 5) doprowadza osobę zatrzymaną do jednostki organizacyjnej Policji.

Różnica w kolejności wykonywanych czynności dotyczy przypadku zatrzymywania osoby, co do której z posiadanych informacji lub okoliczności faktycznych wynika, że może posiadać przy sobie broń palną lub inne niebezpieczne przedmioty mogące służyć do popełnienia przestępstwa lub wykroczenia albo mogące stanowić dowody w postępowaniu lub podlegające przepadkowi. Wówczas pierwszą czynnością policjanta, zamiast podawania swojego imienia i nazwiska, a także podstawy prawnej i przyczyny zatrzymania jest okrzyk „POLICJA” i przystąpienie od razu do czynności ww. w pkt 1 oraz w pkt 2. Ponadto uprawnienie do zatrzymania dotyczy również osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla mienia (art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji).

Zatrzymanego policjant obowiązany jest poinformować o przyczynie zatrzymania i o przysługujących mu prawach: skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego, skorzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, do złożenia oświadczenia i odmowy złożenia oświadczenia, do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania, dostępu do pierwszej pomocy medycznej oraz o prawie do kontaktu – na żądanie zatrzymanego – w odpowiedniej formie (np. telefonicznej) z adwokatem lub radcą prawną. Policjant jest obowiązany umożliwić odbycie z prawnikiem bezpośredniej rozmowy, jeżeli zatrzymany tego zażąda.

Na czynność zatrzymania – co bardzo ważne – przysługuje zażalenie do sądu, w którym można domagać się zbadania jego zasadności, legalności oraz prawidłowości. Policjant jest obowiązany niezwłocznie przekazać zażalenie właściwemu ze względu na miejsce zatrzymania sądowi rejonowemu a do zażalenia dołącza kopię protokołu zatrzymania oraz materiały uzasadniające zatrzymanie (§ 10 ww. rozporządzenia). W razie stwierdzenia bezzasadności lub nielegalności zatrzymania sąd zarządza natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *